(حافظ)

 

کندوکاوی در ادبیات کهن ایران، مخالفت بسیاری از شعرای نامی و اهل دلان ایران زمین را با تصوف و جماعت صوفیان آشکار می سازد. در این بخش از وبلاگ بر آنیم که با استناد به گوشه ای از ابیات و آثار شاعران بزرگ ایران زمین نقبی بر اندیشه های ایشان در مورد صوفیه داشته باشیم. مطلع کلام را به بیتی از حافظ شیرازی آراستیم که در مخالفت صریح با صوفیه بیان می دارد:
 ......
صوفی شهر بین که چون لقمه شبهه می خورد
پار دُمش دراز باد این حیوان خوش علف
حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق
بدرقه رهت شود همت شحنه نجف.

    در این دو بیت حافظ به زیبایی دیدگاه خویش را مطرح می نماید و صوفیان را جمعی دور از حقیقت و حتی ریاکار و حرام خوار می داند، بلافاصله پس از مخالفت با صوفیه حافظ صراط مستقیم خویش را ترسیم می نماید، که عبارت است از گام برداشتن در راه خاندان امیرالمومنین. در بیت آخر این غزل حافظ زیرکانه بیان می دارد که آن دسته که تنها در حد زبان نام زیبای شحنه نجف علی علیه السلام را لقلقه زبان ساخته اند (جماعت صوفیان) به هیچ عنوان در کنف حمایت امیرالمومنین نخواهند بود و تنها کسانی که پیرو (شیعه) علی باشند و با عمل خویش در راه خاندان علی و ائمه معصومین گام بردارند و پیروی عملی خویش را اثبات نمایند، از حمایت و الطاف حضرت بهره مند می گردند.
    دیدگاه متعالی حافظ در این زمینه برگرفته از تعالیم معصومین می باشد؛ برای مثال حضرت صادق علیه السلام در واپسین لحظات عمر مبارک خود در جمع خانواده خویش فرمودند که شفاعت ما به کسانی که نماز را خفیف می شمارند نمی رسد. (که البته در آن جمع شاید بتوان این برداشت را داشت که شفاعت ما به کسی که نماز را خفیف می شمرند نمیرسد حتی اگر آن شخص نزدیکترین افراد به ما یعنی خانواده ما باشد.) این مثال خود بیان گر این مطلب است که التزام عملی به دین و تمسک به ولایت معصوم شرط لازم برای مورد عنایت قرار گرفتن است. و قطعا نظر کرده بودن به عمل است نه تنها به هو هو کردن و علی علی گفتن. خفیف شمرده شدن نماز در نزد صوفیه در طول تاریخ نیز خود شاهدی بر این مدعاست که حافظ در مقابل صوفیه شیعیان حقیقی علی علیه السلام را قرار می دهد
.